Chợ rộng 9000ha bị bỏ hoang

Chợ hoa Tây Tựu ược đầu tư từ năm 2003 với số vốn đầu tư lên tới gần 5 tỷ đồng. Khi đó ngôi chợ được kỳ vọng sẽ trở thành đầu mối tiêu thụ hoa, góp phần phát triển vùng hoa Tây Tựu theo hướng sản xuất hàng hóa lớn nhất Hà Nội.

Nhưng thực sự thì có rất ít người dân bán được hoa ở đây. Chợ họp 5 ngày 1 lần. Và đó là các phiên chợ dân sinh chứ không phải là chợ hoa. Hãn hữu mới có một vài thương lái đến đóng hoa vào buổi tối.Số hoa được tiêu thụ ở chợ chỉ chiếm 5-7% tổng sản lượng hoa của toàn xã.

                                            Người trồng hoa không bán hoa ở chợ hoa Tây Tựu

Ruộng hoa của chị Nguyễn Thị Thúy chỉ cách chợ hoa Tây Tựu chừng vài trăm mét. Nhưng 7 năm qua, chị chưa bao giờ mang hoa vào chợ để bán. Chị Thúy cho biết: “Ai chả muốn bán gần, nhưng có ai về mua đâu mà bán, đành phải đi xa thôi. Chợ này không ai đến họp cả, có mở thì 5 ngày / phiên mà toàn bán rau, thịt, cá... chứ có bán hoa đâu. Có ai mua đâu mà bán.”

Trong khi chờ đợi các phương án để phát huy vai trò của một chợ đầu mối, thì ngôi chợ này đã bị lấn chiếm trái phép. Một hộ dân đã chuyển một lối đi vào chợ thành nơi tập kết vật liệu xây dựng.

                                         Lối đi vào chợ Tây Tựu trở thành nơi tập kết vật liệu xây dựng

Lý giải nguyên nhân chợ hoa hoạt động kém hiệu quả, chính quyền xã Tây Tựu đã viện dẫn ra quyết định số 8906 của UBND TPHN về việc Phê duyệt tổng thể phát triển vùng hoa Tây Tựu. Trong đó, trọng tâm của Dự án này là phát triển mô hình sản xuất thí điểm trên quy mô 10 ha theo hướng công nghệ cao. Theo Chủ tịch xã Tây Tựu, ông Lê Văn Việt, thì do dự án này chậm triển khai nên các chủng loại hoa vẫn chưa phong phú, vì vậy thương lái chưa tập trung về chợ hoa Tây Tựu.

Dự án phát triển vùng hoa Tây Tựu đã chậm so với tiến độ đề ra 4 năm, vì lý do thiếu vốn, và những khó khăn khi giải phóng mặt bằng.

                                                      Chợ Tây Tựu bỏ không

Tuy nhiên, qua tìm hiểu thực tế thì chợ hoa không có người đến họp, còn do nguyên nhân khác. Ông Chu Thiên Bốn ở Thôn Trung, xã Tây Tựu cho biết: “Chợ kia thì không bán một bông nào. Còn chợ tạm ở đây lại khác. Theo tôi, chợ ở đây đông hơn là vì nó gần địa bàn sản xuất hơn, rồi các cái anh mua anh ấy mua ở đây rồi tiện đường lên đê, rồi đi Quảng An, các nơi hơn. Ở đây người ta cắt hoa lên cái rồi bán luôn.”

Mỗi năm, xã Tây Tựu, huyện Từ Liêm cung cấp cho thị trường Hà Nội khoảng 300 triệu bông hoa các loại. Phần lớn số hoa này được người trồng đi giao trức tiếp cho các quầy hoặc qua các chợ đầu mối. Đó là lý do khiến ngôi chợ đầu mối hoa Tây Tựu rộng tới 9000 ha bị bỏ hoang… suốt 8 năm nay.

Phục hồi chợ đầu mối phải dựa vào Hợp tác xã

Là cơn quan đầu mối xây dựng nông thôn mới ở địa phương, ông Lê Thiết Cương, Chi cục trưởng Chi cục phát triển nông thôn Hà Nội cho rằng: để phục hồi các chợ đầu mối, cần phát huy vai trò đầu mối kinh doanh của các HTX nông nghiệp ở tại địa phương.

Tuy nhiên, ở Tây Tựu, có 3 HTX nông nghiệp. Các HTX này mới chỉ làm được nhiệm vụ phục vụ sản xuất là chính, còn việc phát triển các mô hình kinh doanh là điều không thể.

Ông Nguyễn Văn Nhâm – Chủ nhiệm HTX Nông nghiệp số 2 Tây Tựu  cho biết: “Việc bao tiêu sản phẩm với HTX là không thể làm được. Vì nhiều khi các đối tác bảo ký hợp đồng, tôi sẵn sàng ký, nhưng mà giả dụ ký 1 bông cúc 2000đ buổi sáng. Nhưng chiều tối tư nhân họ đi mua lẻ với giá 3000đ. Thể là dân họ cứ bán lẻ luôn, hợp đồng hỏng. Họ mua bán lẻ thế thì sao chúng tôi quản lý xuể.”

Từ trước đến nay, HTX chỉ làm nhiệm vụ phục vụ nước tưới cho người trồng hoa. Còn các hoạt động xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại trong việc tiêu thụ hoa vẫn chưa được diễn ra.

Tuy nhiên theo Th. S Nguyễn Mai Oanh, Viện Chiến lược và chính sách nông nghiệp nông thôn  – một chuyên gia về ngành nông sản và hệ thống thương mại nông thôn, thì cơ sở hạ tầng chỉ là yếu tố phụ giúp trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX: “ Một nhân tố khách quan, là sản xuất hàng hóa của mình, nó rất là nhỏ, mới chỉ là hộ nông dân. Mà hộ nông dân thì họ không muốn tới các chợ đầu mối. Bởi vì sao? Vì lượng hàng hóa rất ít và  hàng hóa cũng không chuyên nghiệp. Trình độ người ta để giao dịch ở chợ đầu mối cũng không có. Cho nên là để phát triển chợ đầu mối, thì song song với xây dựng chợ thì tôi cho là cũng phải phát triển các tổ hợp tác kinh tế.”

Xã nông thôn mới cần có chợ đạt tiêu chuẩn?

Chính quyền địa phương xã Song Phương, huyện Đan Phượng, Hà Nội dẫn chúng tôi đến địa điểm dự kiến xây dựng chợ theo đề án Nông thôn mới của xã. Với diện tích 7000 m² chi phí đầu tư xây dựng ước tính lên tới gần 30 tỷ.

Tuy nhiên, phương án này đã bị hủy bỏ, và cho đến nay, địa điểm này vẫn bỏ không.

                                  Khu vực xây dựng chợ theo đề án Nông thôn mới vẫn bỏ không

Một ngôi chợ khác đang được chính quyền xã Song Phượng xây dựng, với diện tích chỉ khoảng 300 m².

Nhưng với người dân và chính quyền địa phương, thế là đủ .

- Cô thấy diện tich chợ đang xây như thế đã vừa chưa?

- Vừa, đẹp, ổn định. Nếu mà chợ to hơn thế này thì phải ra chợ huyện, ở đây chợ cho nông thôn thì thế là tốt.- Bà Tạ Thị Nội nói

Theo chính quyền địa phương, ngôi chợ có diện tích nhỏ nhưng phù hợp với đặc điểm mua bán của người dân trong xã: “Sản phẩm ở đây thì chủ yếu là sản phẩm nông sản của những người dân trong xã người ta tập trung ra cái chợ người ta bán và cái thực phẩm cũng vậy, chủ  yếu là sử dụng cái sản phẩm của địa phương.”- Ông Nguyễn Huy Hoàn – Phó Chủ tịch UBND xã Song Phượng nói.

Khu vực được lựa chọn xây dựng chợ nằm ở thôn Thu Quế. Chợ cóc này hình thành cách đây đã hơn 10 năm, là nơi giao lưu buôn bán của bà con trong thôn, xã. Có khoảng 50 đến 60 hộ tập trung buôn bán tại đây.

Bà Tạ Thị Lạnh bán hàng ở chợ cóc này từ khi nó hình thành. Mặt hàng chỉ là rau quả đơn sơ, và số lượng cũng không hề nhiều.

- Bà bán thế này mỗi ngày được nhiều không?

- Mỗi ngày được vài chục bó

- Thế rau này bà mua hay của nhà?

- Của nhà.Của nhà có rau hoa quả gì mang ra đây bán hết.

Cũng giống như bà Lạnh, hầu hết các hộ bán hàng tại đây đều bán chính sản phẩm mà gia đình mình sản xuất được. Số lượng không nhiều và nhu cầu mua bán cũng chỉ dừng ở mức phục vụ sinh hoạt hàng ngày, đúng như lời của lãnh đạo xã .

                                             Khu chợ có diện tích 300 m² ở xã Song Phượng

Việc quyết định xây dựng chợ với diện tích gần 300 m²đã giúp xã Song Phượng tiết giảm được một khoản chi phí đáng kể, khi khu chợ này chỉ mất trên 300 triệu để xây dựng.

Nhưng cũng có một vấn đề khác được đặt ra: với quy mô chợ nhỏ như vậy, khi cần những mặt hàng khác, người dân sẽ đi đâu để mua?

Chợ Phùng với chất phố chợ đặc thù là điểm giao lưu gặp gỡ quen thuộc của người dân trong huyện Đan Phượng. Với khoảng cách chỉ 1 km, đây cũng là địa điểm được người dân xã Song Phượng lựa chọn.

Không những thế, cách xã Song Phượng khoảng 3 km, còn có chợ Sấu, thuộc huyện Hoài Đức. Chợ có quy mô khá lớn, với đầy đủ các mặt hàng cần thiết.

Như vậy, trong vòng bán kính từ 1 đến 3 cây số, đã có tới 2 khu chợ lớn phục vụ nhu cầu mua bán của người dân xã Song Phượng, dễ hiểu vì sao chính quyền xã e ngại việc xây dựng khu chợ 7000 m² sẽ trở thành lãng phí.

Thêm vào đó, hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại cũng đang phát triển mạnh – trở thành địa chỉ thứ 3 đáp ứng nhu cẩu của người dân .

Rõ ràng, trong câu chuyện của xã Song Phượng, việc xây dựng một khu chợ với quy mô đạt chuẩn của Bộ Xây dựng là không hợp lý, xét cả về nhu cầu mua và bán.

Theo ông Lê Thiết Cương, Chi cục trưởng Chi cục phát triển nông thôn Hà Nội, tiêu chí xây dựng chợ trong Nông thôn mới cần phải linh hoạt: “Chúng ta đang trong quá trình vừa làm vừa rút kinh nghiệm. Ngay ở Hà Nội chúng ta có 401 xã, nhưng chỉ 386 xã có chợ thôi. Vì chúng tôi thấy có những nơi như Song Phượng, người ta có đủ nhu cầu rồi. Vậy thì khi công nhận là xã đạt chuẩn, ta cũng phải linh hoạt dựa trên những điều kiện cụ thể. Chứ không phải do không có chợ là không đạt chuẩn.”- Ông Cương nói.

Năm 2010, Ðề án "Phát triển thương mại nông thôn giai đoạn 2010 - 2015 và định hướng đến năm 2020" được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt dành hơn 9.000 tỷ đồng phát triển thương mại nông thôn với mục tiêu đến năm 2020, trên cả nước sẽ có hệ thống chợ đầu mối nông sản hiện đại, chuyên nghiệp cùng với hệ thống chợ cấp xã đạt chuẩn nông thôn mới.

Mục tiêu cuối cùng của đề án là tạo các đầu mối giao thương về kinh tế, thúc đẩy hoạt động sản xuất nông nghiệp của người dân. Chính vì vậy, khi tiến hành xây dựng và thực hiện quản lý các chợ nông thôn cần lấy việc đáp ứng nhu cầu, lợi ích của người là thước đo hiệu quả.

Thu Hoa- Thế Toàn