Sự phát triển như vũ bão của công nghệ sinh học, trong đó có công nghệ biến đổi gien, đã tạo ra được những giống cây trồng có khả năng tự chống sâu bệnh và cỏ dại. Năm 2010, diện tích cây trồng chuyển gien toàn thế giới đạt mức 148 triệu hecta, trong đó các nước đang phát triển chiếm 48%. Dự kiến tới năm 2015 tỷ lệ này sẽ vượt 50%. 

Tổng cộng có 19 nước đang phát triển và 10 nước công nghiệp đang trồng cây chuyển gien. Mỹ dẫn đầu thế giới về diện tích cây trồng chuyển gien, tiếp sau là Argentina, Brazil, Canada, Trung Quốc... Ngô, bông, đậu tương, cải dầu là 4 loại cây trồng chủ lực được biến đổi gien.

Đánh giá trồng khảo nghiệm ngô biến đổi gen

Tại Việt Nam, ngay từ đầu năm 2006, Chính phủ đã có Quyết định số 11/2006/QĐ-TTg về Chương trình trọng điểm phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn đến năm 2020.

Một trong những trọng tâm của Chương trình trọng điểm này là: trong giai đoạn từ năm 2011 đến 2015, ngô, bông và đậu tương biến đổi gen sẽ được đưa vào sản xuất đại trà. Và từ giai đoạn 2016 - 2020, cây trồng biến đổi gen sẽ chiếm 30-50% trong tổng số 70% diện tích các giống được tạo ra bằng công nghệ sinh học.

Ông Lê Huy Hàm, Viện trưởng Viện Di truyền Nông nghiệp cho biết: “Theo Quyết định 11 của Thủ tướng Chính phủ năm 2006 thì năm 2011 sẽ triển khai thương mại hoá cây trồng biến đổi gen. Theo chỉ đạo của Thủ tướng, Bộ Nông nghiệp đã chỉ đạo Viện Di truyền thực hiện theo hướng này, thực hiện khảo nghiệm rủi ro 6 giống ngô biến đổi gen tại Trạm thực nghiệm của Viện.”

Đánh giá tại Hội nghị đầu bờ ở Trạm thực nghiệm của Viện Di truyền Nông nghiệp, 3 giống ngô biến đổi gen trồng khảo nghiệm( giống ngô kháng chịu thuốc diệt cỏ, giống ngô kháng sâu đục thân và giống ngô mang 2 đặc tính trên) có nhiều ưu điểm nổi trội: khả năng kháng sâu bệnh cao hơn; khả năng kháng thuốc diệt cỏ và năng suất cũng cao hơn 20% so với giống ngô thường.

                      Bộ trưởng Cao Đức Phát chủ trì Hội nghị đầu bờ tại Viện Di truyền Nông nghiệp

Ông Nguyễn Trí Ngọc, Cục trưởng Cục Trồng trọt cho biết: “Chúng tôi thấy cách trồng cây ngô biến đổi gen đã làm tốt việc quy hoạch vùng trồng cách ly, có sự quản lý nghiêm ngặt với các yếu tố ngoại sinh , đảm bảo các khâu chăm sóc bình thường và phù hợp với khí hậu Việt Nam.”

Trung tâm Công nghệ sinh học TP.HCM cũng đưa ra tính toán, nếu như trồng ngô biến đổi gen, nông dân có lợi trong việc tăng năng suất do hạn chế được sâu đục thân 10%; tăng giá trị sau thu hoạch do sâu mọt 10-13%; tăng lợi nhuận do giảm chi phí sử dụng thuốc trừ sâu.

Diện tích hơn 0,8ha ngô biến đổi gen được trồng khảo nghiệm trên diện rộng tại xã Tân Châu, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên cũng đạt được kết quả khả quan: năng suất có thể đạt từ 7-10 tấn/ha, khả năng kháng sâu bệnh cao, đặc biệt là sâu đục thân Châu Á, một trong những loại sâu bệnh gây giảm năng suất nghiêm trọng đối với cây ngô.

Và đến thời điểm này, sau 2 năm trồng khảo nghiệm giống ngô biến đổi gen tại VN, mọi hoạt động trong khảo nghiệm các giống ngô này đã tuân thủ theo quy định trong Nghị định 69/2010 của Chính Phủ về An toàn sinh học đối với sinh vật biến đổi gen. Đồng thời tuân thủ theo Thông tư 69/2009 của Bộ NN&PTNT về Quy định khảo nghiệm đánh giá rủi ro với đa dạng sinh học và môi trường của giống cây trồng biến đổi gen.

Ý kiến trái chiều về vấn đề trồng đại trà cây biến đổi gen vào năm 2012

Quá trình trồng khảo nghiệm ngô biến đổi gen đã kết thúc. Một số kết quả đã được công bố. Nhưng đến nay, đã là thời điểm cuối năm 2011, một dấu mốc quan trọng trong việc triển khai đại trà cây trồng biến đổi gen vào năm 2012. 

                                                              Ngô biến đổi gen

Những người ủng hộ ngô biến đổi gien cho rằng nếu trồng ngô biến đổi gien, Việt Nam sẽ không phải nhập và sẽ tiết kiệm được 0.5 triệu USD mỗi năm.     

Tuy nhiên, một số nhà khoa học cho rằng, năng suất cây trồng tăng lên không nhất thiết phải áp dụng ngay các tiến bộ công nghệ về chuyển gien mà có thể nhờ vào các tiến bộ khoa học kỹ thuật được áp dụng trên đồng ruộng. Chi phí này vẫn thấp hơn chi phí trồng cây biến đổi gen.

GS. TS Trần Đình Long, Chủ tịch Hội giống cây trồng Việt Nam cho biết: “Nếu công ty nước ngoài đưa vào một giống cây trồng chuyển gien cần 100 triệu USD, chi phí rất lớn. Trong khi đó, để bảo tồn một cây trồng đặc sản thì kinh phí không nhiều.”

Bên cạnh những ưu điểm của cây trồng biến đổi gien, thì vẫn còn nhiều ý kiến e ngại phát triển cây trồng biến đổi gien có thể làm tổn hại đến đa dạng sinh học.

Ngoài ra, hàng năm nước ta sản xuất và xuất khẩu một lượng lương thực khá lớn. Việc áp dụng các thành tựu của công nghệ chuyển gien vào cây trồng cần phải được cân nhắc cẩn  thận, đặc biệt trong bối cảnh cụ thể của Việt Nam ruộng đất ít, sản xuất nhỏ, manh mún và đang xuất khẩu một lượng lớn nông sản thực phẩm.

Ông Đỗ Gia Phan,  Hiệp hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam cho biết : “Với công nghệ biến đổi gen là công nghệ mũi nhọn chúng ta không thể nào làm ngơ được. Chúng ta phải có nghiên cứu rất khẩn trương để theo kịp với đà tiến bộ của thế giới. Tuy nhiên, chúng ta phải phát triển hết sức thận trọng và có lộ trình cẩn thận.”

Hiện nay, ở nước ta, Thủ tướng mới chỉ cho tiến hành thử nghiệm 3 loại cây là ngô, đậu tương và bông vải. Tuy nhiên, có nên ứng dụng rộng rãi cây trồng biến đổi gen vào năm 2012 hay không vẫn đang là vấn đề có nhiều ý kiến trái chiều.